توێژینەوە و بڵاوکراوەکان

شیكاری تاوانی کیمیاییبارانی هەڵەبجە: ستراتیژی سەربازیی جەنگی ئێران و عێراق لە هەڵەبجە و پاڵنەرە سیاسییەکانی پشت تاوانەکە (16/3/1988)

هۆشمەن عەتا مەحمود

ئه م توێژینەوەیە ستراتیژی سەربازیی پشت بۆردومانی كیمیاییبارانی هەڵەبجه شرۆڤه دەکات، دەچێتە ناو قوڵایی بڕیاری سیاسیی و سەربازیی دەوڵەتی عێراق بۆ ئەنجامدانی ئەو تاوانە. هۆكاری هەڵبژاردنی ئەم ناونیشانە بریتییە لە ڕەواندنەوەی ئەو گومانانە كە لە سەرەتای ئەنجامدانی تاوانەكەوە و هەتاوەكو و ئێستاش هەن سەبارەت بە لایەنی ئەنجامدەر، كە ئایا ئێران یان عێراق بووە تاوانەكەی ئەنجامداوە؟ توێژینەوەكە پشتبەست بە سەرچاوە فەرمییەكانی دەوڵەتی عێراق دەیەوێت ئەو ڕاستییە دەربخات. توێژینەوەکە بە بەکارهێنانی ڕێبازێکی مێژوویی شیكاریی، دەیەوێت لە ئامانجە ستراتیژییەکانی ئێران لە داگیركردنی هەڵەبجە و كاردانەوەی ڕژێمی عێراق و جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنی هێرشەکە و کاریگەرییە جیۆپۆلیتیکییە فراوانەکانی بكۆڵێتەوە، ئەویش بە کەڵکوەرگرتن لە سەرچاوە ڕەسەنەكان، لەوانە بەڵگەنامە سەربازییەكانی حكومەتی عێراق، چاوەرە جیاوازەكان وەك ئەنجامدەران، قوربانیان و ڕزگاربووان، ئەوە سەرباری سەرچاوەی لاوەکی مێژوونووسانی ناوخۆیی و دەرەكی. پرسیاری سەرەكی توێژینەوەکە بەدوای وەڵامی تاکتیکی پشت بەکارهێنانی چەکی کیمیایی لە هەڵەبجە دەڕوات. باس لەوە دەکات کە بۆردومانەکە تەنها مانۆڕێکی تاکتیکی نەبووە، بەڵکو کردەوەیەکی سەربازی پلان بۆ داڕێژراو بووە، کە ئامانج لێی سەركوتكردنی بەرخۆدانی کورد و كۆنترۆڵكردنەوەی ناوچەكە و سزادانی بەكۆمەڵی دانیشتوانی هەڵەبجە بووە.